خصوصیات خاک:
کشت پسته در رده های مختلفی از خاک با موفقیت انجام می شود. در مناطق پسته کاری ایران بافت شنی لومی که یک بافت متوسط می باشد بهترین محصول را تولید می نماید. همچنین در بافتهای سنگین تر خاک مثل لوم-رسی-سیلتی و حتی لوم-رسی محصول مناسبی تولید شده است.وجود زهکشهای طبیعی همانند یک لایه شنی در عمق بیش از 2 متر از سطح خاک،می تواند سنگینی بافت خاک را جبران نماید.مناسب ترین خاک برای کشت و پرورش پسته از نظر عمق، خاکهای عمیق همراه با بافت یکنواخت می باشد.وجود خاک کم عمق و یا سخت لایه،باعث می شود که قسمتهای هوایی و زیر زمینی درخت،کوتاه مانده،در نتیجه باروری و عملکرد آن بطور محسوسی کاهش یابد.درختان پسته در شرایط ماندآبی رشد مناسبی ندارند.
کیفیت آب:
در مورد ارزیابی کیفیت آب آبیاری 4 مورد مهم را باید در نظر گرفت:
1-در صورتیکه ec آب آبیاری کمتر از 7 دهم دسی زیمنس بر متر ds/mبوده و sar آن کمتر از 5/3 باشد،کاربرد چنین آبی هیچگونه محدودیتی ندارد.
2-در صورتیکه ec آب از 2 دسی زیمنس بر متر ds/m بیشتر باشد ،سبب تجمع املاح و پیدایش و توسعه خاکهای شور و قلیا می شود.به این دلیل استفاده از چنین آبهایی محدودیت ایجاد می کند.
3-آب آبیاری که sar آن از 7 بیشتر باشد،سبب کاهش نفوذ آب در خاک می شود.در این حالت ،عدم تعادل بین سدیم محلول با کلسیم و منیزیم موجب پراکندگی ذرات،سله بستن و گرفتن خلل و فرج خاک خواهد شد.
4-اگر مقدار بر آب آبیاری از 7 دهم قسمت در میلیون و کلر آن از 3 میلی اکی والان در لیتر تجاوز کند، سبب تجمع این دو عنصر در خاک می شود.این تجمع باعث ایجاد مسمومیتهای خاصی در پسته می گردد.
نمونه برداری از آب و خاک:
بهتر است که نمونه برداری قبل از 1 باغ و یا در حین آن انجام شده و نمونه برداریهای مداومی نیز در سالهای اولیه ایجاد باغ،برای شناسایی و تشخیص میزان عناصر و شرایط شوری و رفع مشکلات آن صورت گیرد.زیرا در این حالت کنترل و اصلاح مشکلات بسیار آسانتر بوده و هزینه یا خسارت کمتری برای باغدار بهمراه خواهد داشت.تهیه نمونه های آب و خاک باید به نحوی انجام شود که نماینده واقعی محل باشد.
تهیه نمونه خاک:
نمونه برداری باید در یک زمان معین و مداوم،با توجه به روش آبیاری و تا عمق 5/1-2 متری در اعماق 40-80-120-160-200 سانتی متر از سطح خاک انجام گیرد.در محل انتخاب شده جهت نمونه برداری،نباید تخلیه موادی مثل کود حیوانی،مصالح ساختمانی و ...صورت گرفته باشد.در صورتیکه زمین شکل هندسی داشته باشد،قطرهای آن را بطور تقریبی رسم نموده،سپس از محل تلاقی آنها یک نمونه و از محل راسها با کمی فاصله به مرکز چهار نمونه تهیه می گردد.اگر زمین مورد بحث شکل هندسی نداشته باشد،در اینصورت به صورت زیگزاگ و یا مارپیچی حرکت کرده به نحوی که در محل هر تغییر جهت،یک نمونه تهیه گردد.مهمترین مرحله در تهیه نمونه خاک،دقت در مخلوط کردن صحیح نمونه ها بمنظور تهیه نمونه مرکب می باشد.
تهیه نمونه آب:
نمونه برداری آب به سادگی امکان پذیر است ، بدین ترتیب که ظرف نمونه برداری بایستی تمیز و عاری از هر گونه ماده دیگر باشد.در زمان نمونه برداری،حتی ظروف تمیز و نو را ابتدا با نمونه آب مورد نظر کاملا شستشو داده،سپس کاملا پر می گردد.بطوریکه فضای خالی برای هوا باقی نماند،زیرا وجود هوا،باعث رسوب کردن کربنات کلسیم خواهد شد.پس از تهیه نمونه آب ،تا زمان تجزیه باید آن را حتما در یخچال نگهداری کرد.در غیر اینصورت در درجه حرارت معمولی اتاق،کلسیم و بیکربنات رسوب کرده و شوری کل آب کاهش می یابد.ناگفته نماند که در زمان تهیه نمونه آب لازم است که حداقل نیم ساعت از شروع پمپاژ آب گذشته باشد.
آماده سازی زمین:
پس از تهیه نمونه های آب و خاک،در صورتیکه نتیجه برای احداث باغ مثبت باشد پروفیل هایی به عمق حداکثر2 متر برای شناسایی کامل خاک و در صورت امکان طبقه بندی آن حفر می شود.برای شروع کار در صورتی که لایه سطحی خاک(قبل و یا بعد از تسطیح) خیلی شور باشد،لازم است لایه نازکی از سطح خاک را که محل تجمع املاح است کنار زده و خاکهای جمع شده را از مزرعه خارج نمود.در صورتی که پروفیل و نمونه برداری نشان داد که بافت خاک کاملا شنی بوده و یا تا عمق 2 متری دارای سخت لایه باشد،باید از احداث باغ در چنین محلی اجتناب نمود.اگر با حفر پروفیل مشخص شد که خاک محل احداث باغ مطبق می باشد (یک لایه شنی و یک لایه رسی یا برعکس)،در این صورت قبل از انجام هر کاری ،با توجه به نقشه باغ و تعیین جهت و امتداد ردیفها در محل کاشت ،خاک را به حداقل به عرض یک متر و به عمق یک تا دو متر با بیل مکانیکی و یا لودر کاملا مخلوط و یکدست می نمایند.با این کار اگر در عمق مذکور سخت لایه ای وجود دارد شکسته می شود.پس از این می توان سایر عملیات را طبق نقشه انجام داد.چنانچه سیستم آبیاری غرقابی مدنظر باشد بایستی شیب نهایی زمین به حدود 1-2 درصد برسد.اگر در محل کاشت با توجه به نتایج،عملیات اصلاحی لازم باشد،در این صورت ممکن است در نوار محل کاشت،گچ،یا گوگرد و کود حیوانی پوسیده را به خاک اضافه کرده و سپس کاشت نهال را انجام داد.لازم به ذکر است جهت اصلاح خاک(در صورتیکه ph
خاک بالاتر از 5/7 یا 8 باشد)،با اندازه گیری سدیم قابل تبادل و با در نظر گرفتن مقدار بهینه آن،مقدار گچ و یا گوگرد لازم در هر هکتار را محاسبه و به زمین داده شود.البته باید در نظر داشت که آثار این اصلاح خاک در طولانی مدت و حداقل 2تا 4 سال بعد بروز کرده و مشاهده خواهد شد.در صورتی که کود حیوانی مورد استفاده کاملا پوسیده شده و عاری از بذر علفهای هرز باشد،می توان آن را در نوار محل کاشت نهال ریخته و گوگرد را نیز به آن اضافه نمود.لازم است تاکید شود دادن گچ به تنهایی،می توان خاک را اصلاح کند ولی دادن گوگرد بدون کود حیوانی هیچ فایده ای بر آن مترتب نیست. پس از انجام عملیات فوق در صورتی که آبیاری به روش غرقابی انجام می شود،باید در زمان کاشت نکات زیر را در نظر گرفت :
حد مجاز شوری برای پسته 8 میلی موس بر سانتی متر (دسی زیمنس بر متر) می باشد،البته شوری تا 12 میلی موس بر سانتی متر نیز قابل قبول است و شوری بیش از آن موجب خشکیدن نهال و یا خسارت به آن می شود.در اراضی بکر باید قبل از کشت و یا توام با کاشت پسته در سالهای اولیه،بمنظور کاهش شوری خاک عملیاتی مثل زراعت جو و امثال آن انجام گیرد تا بدینوسیله با آبیاری های مرتب و با دور کم ،شوری خاک کاهش یافته و به حد مجاز نزدیک شود وگرنه خشکیدن تعدادی نهال در هر آبیاری،اجتناب ناپذیرخواهد بود.کاشت نهال و یا بذر خصوصا در مناطقی که منابع آب و خاک شور است،نباید در داغ آب و نوک پشته ها انجام شود و بهتر است محل کاشت کمی پایین تر از محل داغ آب انتخاب شود.اگر قبلا نهال در وسط پشته کشت شده باشد،توصیه می شود، به مرور از حالت جوی و پشته درآمده و به کرتی تبدیل شوند و خاک اطراف طوقه ها برداشته شود.در صورتیکه کاشت پسته در اراضی بسیار شور و یا شور و قلیا و سدیمی،مدنظر می باشد به جای جوی و پشته ،نواری به عرض حداقل یک متر و با عمق مناسب (جهت آبگیری به حجم کافی) ایجاد شده و نهال درست در وسط این نوار کشت شود(شکل نوار مستطیل بوده و با عمق مربوطه،در حقیقت مکعب مستطیلی است که در کف و روی زمین آن نهال ها کاشته می شوند. )در برخی موارد استثنایی ،دادن خاک رس به اراضی بسیار شنی و یا اضافه کردن شن به اراضی رسی،با اطمینان از شور نبودن شن و یا رس اضافه شده توصیه می شود.
شخم زدن و دیسک کردن:
عملیات شخم به منظور زیر و رو کردن خاک و از بین بردن علفهای هرز و عملیات دیسک زدن به منظور خرد کردن کلوخ ها و جمع آوری علفهای هرز انجام می شود.گاهی چنانچه بافت خاک نامناسب بوده و نیاز به اضافه کردن مواد اصلاحی باشد،این مواد قبل از شخم و دیسک زدن به خاک اضافه شده و سپس این عملیات انجام می گیرد.
پیاده کردن نقشه کاشت:
نقشه کاشت شامل محل ردیف های کشت،محل درختان اصلی،محل قرار گرفتن درختان نر،محل قرار گرفتن خیابانهای اصلی و فرعی،محل قرار گرفتن نوارهای بادشکن،مسیرهای اصلی و فرعی حرکت آب و ...می باشد که با توجه به طرح کشت (مستطیلی،مربعی،لوزی و ...) متفاوت می باشد.
مرزبندی و جوی بندی :
پس از انتخاب روش آبیاری و در صورت وجود آبیاری غرقابی،بایستی طراحی و پیش بینی لازم جهت مرزبندی قطعات،ایجاد مسیر حرکت آب در ورودیهای اصلی و فرعی انجام شود .در صورت نیاز،ایجاد محل مناسب برای جمع آوری آب اضافی (زهکش) ضروری می باشد.
ایجاد نوارهای بادشکن:
با توجه به وضعیت اقلیمی منطقه و در صورت وجود بادهای شدید، طوفانی و حرکت شن های روان در منطقه بایستی در اطراف مزرعه نوارهای بادشکنی از درختان مناسب (با ارتفاع بالا) و عمود بر جهت باد ایجاد گردند تعداد نوار ها به نوع گیاهان انتخاب شده بستگی دارد. ضمنا گیاهان انتخاب شده نباید میزبان مشترکی برای آفات و بیماریهای پسته بلاشند.درختان گز،سنجد،سرو و کاج و حتی درختان پسته نر بادشکن های مناسبی هستند.
کود های آلی:
بطور کلی مزیت کودهای آلی بطور عمده ناشی از مقدار ازت (N)آنها است.نیتروژن می تواند به شکل آلی در خاک ذخیره شده و پس از معدنی شدن برای گیاه قابل استفاده خواهد شد.گیاهان پوشش دهنده سطح خاک که در پاییز و ابتدای بهار می رویند،ازت معدنی خاک را جذب و به مواد آلی تبدیل می نمایند،
لذا باعث کاهش آبشویی و ازت زدایی می گردد.شخم زدن و مخلوط نمودن گیاه پوشش دهنده،در خلال فصل رشد،از راه فرایند معدنی کردن ازت N)) ،آن را به صورت تدریجی آزاد می سازد.
انواع کودهای آلی:
کودهای آلی بر اساس منشا پیدایش به سه دسته عمده : حیوانی،گیاهی و مخلوط تقسیم می شوند.
مزایای کودهای آلی :
این کود ها ممکن است بتوانند تمامی عناصر ضروری پر مصرف و کم مصرف را برای گیاه تامین کنند.اهمیت دیگر کودهای آلی،بهبود و افزایش نفوذ پذیری خاک نسبت به آب و هوا و در نتیجه نفوذ پذیری ریشه یا گیاه می باشد.
کودهای دامی:
در ایران خصوصا در باغات پسته از کود ماکیان نوع مرغی بسیار مصرف می شود و بهتر است از مصرف مداوم کود مرغی در باغات پسته خودداری نمود و حداقل هر سه یا پنج سال از کود آلی دیگری استفاده شود.مقدار مصرف این کود به علت بالا بودن ازت آن بیش از 10 تن در هکتار برای درختان جوان (15ساله) توصیه نمی شوند.در مورد درختان بارور و مسن می توان میزان استفاده آن را تا حداکثر 20 تن در هکتار بالا برد.بطور کلی کود پرندگان و کود مرغی دارای درصد آهن بالا می باشند.به همین علت از مصرف مداوم و با مقدار زیاد آنها در باغاتی که درصد آهک از 30 درصد متجاوز است،باید جدا خودداری نمود.کودهای مرغی را بایستی در شیار کودی عمیق،مصرف و مدفون کرد.
کودهای دامی گاوی و گوسفندی تفاوتی در کاربرد نداشته و گاهی نیز به صورت مخلوط بکار برده می شوند که انجام آن توصیه می شود ، زیرا کودهای گاوی ازت و پتاسیم کمتری از کودهای گوسفندی دارند.بهتر است برای اراضی دارای کمبود پتاسیم از کودهای گوسفندی استفاده شود و کودهای گاوی در اراضی معمولی و نسبتا غنی از نظر مواد غذایی مصرف شوند.میزان مصرف کودهای مخلوط یا گاوی معادل 20 تن در هکتار برای درختان جوان زیر 15 سال و 20-40 تن برای درختان بارور و مسن توصیه می شود.در صورت وجود مسایلی از جمله وضعیت ژنتیکی برخی پایه ها و یا پایه و پیوندکها،تغییرات موضعی ph و ...کمبودهایی به صورت خفیف و یا لکه ای در طولانی مدت مشاهده شد،می توان از کودهای شیمیایی،خصوصا به صورت محلول پاشی و تزریق و با دادن موضعی به خاک،به عنوان مکمل کودهای حیوانی و دامی استفاده نمود.بهتر است مقادیر توصیه شده هر کدام از کودها و اجزای آنها را به نصف تقلیل داد.کلیه مقادیر کودی توصیه شده اعم از مرغی و یا گاوی و ...باید به عنوان کود زمستانه فقط در شیار کودی به عرض 40 و عمق 40 سانتیمتر در انتهای سایه انداز درختان مصرف شود.
کود سبز:
بطور متوسط هر 1 کیلوگرم کود حیوانی ارزش 5/2 کیلوگرم کود سبز را دارد.ضمنا با استفاده از کودهای سبز علاوه بر تامین ماده آلی خاک،مواد غذایی آن نیز در نتیجه معدنی شدن ازت آن تا حدی تامین می گردد.
خصوصیات گیاه انتخابی جهت تولید کود سبز:
گیاه باید از رشد سریعی برخوردار باشد تا حجم زیاد آن از رشد علفهای هرز نیز جلوگیری کند.
گیاه مورد کاشت با دورهای آبیاری درخت پسته سازگاری داشته و احتیاج زیادی به آب جهت رشد کامل نداشته باشد.
در زمان حداقل ارزش آب (زمستان تا اواخر بهار) بتواند سریعا رشد نماید.
در باغ های پسته بهتر است که گیاه بین ردیف ها کشت شده و در صورتی که ارتفاع گیاه زیاد شد،باید آن را خرد کرده و با دقت بدون صدمه زدن به گل و میوه درختان،آنها را زیر خاک مدفون نمود.گیاهان مناسب کود سبز برای کشت پسته گیاهانی است که اولا خواص فوق را داشته و در عین حال بیماری مشترکی با پسته نداشته باشند.
روشهای کاشت و تولید نهال:
کاشت مستقیم بذر در زمین اصلی:
پس از آماده سازی زمین به منظور احساس باغ،باید ابتدا جوی و پشته هایی به عرض 50-100 سانتیمتر و عمق 50-70 سانتیمتر ایجاد گردد.سپس آن را آبیاری نموده و در فصل زمستان نسبت به کشت مستقیم بذور پسته رقم بادامی ریز اقدام می شود.لازم است که بذور به مدت 12 ساعت قبل از کاشت خیسانده و با قارچ کش مناسب ضدعفونی شوند.در یک طرف پشته گودالهایی با عمق 2-3 سانتیمتر و با فاصله 2-3 متر از یکدیگر ایجاد و پس از قرار دادن بذور در داخل هر گودال روی آن با ماسه پوشانده خواهد شد.در مناطقی که دارای شرایط شوری خاک و آب هستند ،عرض جویهای کشت 1-5/1 متر و عمق آنها حدود 20-30 سانتیمتر در نظر گرفته و کشت بذور در وسط جوی انجام می شود.لازم است محل کشت بذر از سطح جوی حدود 5-10 سانتیمتر بالاتر باشد تا در هنگام آبیاری، آب حدود 5 سانتیمتر روی بذور را بپوشاند.طول جویهای کشت در این روش بین 30-50 متر و فواصل ردیفها حدود 6-8 متر در نظر گرفته می شود.آبیاری بسته به شرایط آب و هوایی و میزان آب موجود ،پس از سبز شدن بذور هر 10-15 روز یکبار انجام می شود.
کاشت پسته در گلدان:
برای این منظور از کیسه های پلاستیکی سیاه به قطر 10-15 سانتیمتر و ارتفاع 25-30 سانتیمتر استفاده می شود.ترکیب خاک گلدان شامل دو پنجم ماسه شیرین +دو پنجم خاک زراعی +یک پنجم کود حیوانی پوسیده (ترجیحا کود گاوی) می باشد.در این روش ممکن است گلدانها به صورت آزاد در کنار یکدیگر قرار گیرند یا به صورت کرتی درآیند.پس از خیساندن بذور مورد نظر و ضد عفونی آنها ،2 عدد بذر در عمق 2-3 سانتیمتری خاک گلدان قرار گرفته و روی آن با ماسه یا خاک اره پوشانیده می شود. زمان کاشت در گلدان اواخر زمستان و اوایل بهار می باشد. در صورت تولید نهال گلدانی در شاسی یا گلخانه،می توان در پاییز یا اوایل زمستان نیز اقدام به کاشت بذر نمود.از مزایای این روش بالا بودن بازده تولید نهال ،سهولت و عدم محدودیت زمانی در امر جابجایی گلدان می باشد.
کاشت پسته در خزانه:
در این روش از یک قطعه زمین به مساحت های 10×20 یا 20×30 متر استفاده می شود.پس از آماده سازی زمین با افزودن کود حیوانی پوسیده (20 تن در هکتار) ،ماسه بادی(60 تن) و مقداری کود شیمیایی (فسفات آمونیوم به میزان 400 کیلوگرم در هکتار) نسبت به اصلاح و تقویت زمین اقدام می گردد. از اواسط اسفند تا اواسط فروردین ماه، بذور پسته ارقام بادامی ریز یا قزوینی را بمدت 12 ساعت خیسانده و ضدعفونی می کنند.در قطعه مورد نظر ردیف هایی به فواصل 20-30 سانتیمتر ایجاد و بذور روی ردیف ها به فاصله 10-15 سانتیمتری و در عمق 3 سانتیمتر کشت می شوند.آبیاری نهالها ابتدا هر 7-10 روز یک مرتبه و بعد هر 10-12 روز یک مرتبه انجام می شود.نهالهای تولیدی در زمستان سال اول یا دوم به زمین اصلی منتقل می شوند.در هنگام انتقال نهال ها باید دقت لازم در زمان بیرون آوردن آنها از زمین خزانه صورت گیرد تا از قطع شدن نوک ریشه اصلی و پوشش ریشه جلوگیری شود.در صورت عدم رعایت این مسله ممکن است میزان تلفات به 30-40 درصد برسد.
فاصله کاشت درختان:
در اکثر باغ های پسته به دلیل عدم آگاهی باغداران،فواصل کاشت رعایت نشده و باغ هایی با شکلهای نامنظم و متراکم مشاهده می گردد که علاوه بر عدم رعایت اصول صحیح باغداری ،مشکلات عملیات داشت و برداشت را دارد.به منظور جلوگیری از بروز این مشکل ،فاصله مناسب بین دو ردیف 6-8 متر و روی ردیف 3-4 متر توصیه می شود.
کشت مخلوط:
کاشت هر نوع گیاه،اعم از زراعی یا باغی در فاصله بین درختان را کشت مخلوط می گویند.طول دوره نونهالی درختان پسته نسبتا طولانی می باشد.بنابراین باغدار اقدام به کاشت گیاهان مناسب در فاصله بین درختان پسته می کند تا علاوه بر تامین بخشی از هزینه های تولید،سبب اصلاح و بهبود ساختمان خاک نیز شود.از گیاهان زراعی مناسب و متداول در کشت مخلوط می توان گندم،جو،یونجه،چغندر،شلغم،منداب و زعفران را نام برد.از گیاهان باغی می توان انگور،انار،بادام،زردآلو و سیب را نام برد.
آبیاری:
بسیاری از باغداران به آبیاری نهال پسته،پس از کاشت چندان اهمیت نمی دهند.آبیاری نهال پسته بلافاصله پس از کاشت شروع شده و با دورهای حداکثر 7 روزه در سال اول ادامه می یابد.در سال دوم دور آبیاری به مرور به 14 روز یکبار تبدیل شده و در صورتیکه آب کافی در اختیار باشد تا زمان پیوند،نهال ها با همین دور آبیاری می شوند.میزان آب داده شده در هر دور آبیاری در سالهای اول و دوم به علت عدم توسعه کامل ریشه بیشتر از نیاز آبی گیاه بوده که عمده آن صرف آبشویی املاح و نفوذ عمقی می شود.از سال سوم به بعد با توسعه ریشه مقدار آب آبیاری به میزان 4000 متر مکعب در هکتار در سال به روش غرقابی سنتی ،مقدار قابل قبولی می باشد.
تغذیه:
به منظور تغذیه صحیح بهتر است نمونه خاک از محل کاشت تهیه و سپس بر اساس آن کودهای لازم توصیه شود.دستور العمل کلی برای اراضی که خاک آنها از نظر تغذیه ای پایین تر از حد متوسط باشد،میزان 300 گرم ازت خالص،300 گرم p₂o₅ و 300 گرم k₂o به اضافه 20 کیلوگرم کود حیوانی پوسیده برای هر نهال قابل توصیه است.لازم به ذکر است که مقادیر فوق به ترتیب از 400 گرم اوره،800 گرم فسفات آمونیوم و 600 گرم سولفات پتاسیم به دست می آید.
پیوند درختان پسته:
سه نوع روش پیوندزنی در ایران مرسوم است:
1-پیوند لوله ای 2-پیوند شکمی 3-پیوند اسکنه ای.
پیوند اسکنه ای و پیوند شکمی از قدیم الایام در ایران کاربرد داشته،که به تدریج کنار گذاشته شده است.هم اکنون استفاده از پیوند لوله ای به دلیل سادگی،سرعت عملیات و درصد بالای جوش خوردن بین پایه با پیوندک رواج یافته و 99 درصد درختان پسته با استفاده از این روش تکثیر می شوند.از آنجا که درخت پسته از نوع درختان صمغ دار است،ایجاد هر گونه خراش در تنه یا در شاخه های آن موجب تراوش صمغ می گردد که در مجاورت هوا سفت می شود.بنابراین در پیوند شکمی نهال پسته،شکاف افقی در پایین شکاف عمودی به شکل Ṯ زده می شود(پیوند شکمی در درختان میوه معمولا به شکل Ṯ است)تا صمغ مترشحه از شکاف افقی مانع رویش و رشد جوانه پیوندک نشود.
آماده سازی پایه،تهیه پیوندک و انجام عمل پیوندزنی:
به منظور سهولت در عمل پیوند ،نخست پایه مورد نظر انتخاب می گردد.در اسفند ماه نهالهای 2-3 ساله پسته در زمین اصلی سربرداری می شوند.پس از رشد جوانه های جانبی بر روی پایه سربرداری شده بسته به نوع آرایش تنه درخت 1-3 شاخه جانبی بر روی پایه اصلی نگهداری شده و سایر شاخه ها حذف می شوند.در پیوند لوله ای هم اندازه بودن قطر پایه و پیوندک ضروری است،به همین منظور ابتدا پایه و شاخه مناسب پیوندک انتخاب می شود.زمان مناسب برای پیوند نهالهای پسته به طور عمده در اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد یعنی هنگامی است که درخت براحتی پوست می دهد و دمای هوا در حد معتدل قرار دارد.
برای تهیه پیوندک حدود 2-3 سانتیمتر بالاتر از جوانه،شاخه را قطع کرده،سپس از 2 سانتیمتری زیر جوانه با چاقوی پیوندزنی پوست دور تا دور بریده می شود.بعد با انگشت پوست برش خورده را به آرامی چرخانده تا پوست حاوی جوانه به راحتی و به طور کامل از چوب جدا شود.پیوندک آماده شده به شکل استوانه ای حاوی جوانه می باشد.شاخه های جانبی نگهداری شده بر روی پایه نیز سربرداری شده و سپس به فاصله 2-3 سانتیمتر از بالا دور تا دور شاخه برش داده می شود و به روش تهیه پیوندک ،پوست جدا می شود.پس از آماده شدن پایه و پیوندک،پیوندک را که به شکل استوانه است داخل چوب پایه قرار داده و به آرامی به سمت پایین فرستاده تا در محل خود استقرار یابد.
نسبت درختان نر و ماده:
زمان گلدهی و طول دوره گلدهی ارقام مختلف بستگی به شرایط آب و هوایی هر منطقه دارد.انتخاب ارقام نر و ماده ای که زمان گلدهی یکسان داشته باشند،تطابق زمان گلدهی ایجاد کرده و درصد موفقیت تشکیل میوه را بالا می برد.با توجه به تجربیات و یافته های تحقیقاتی در ایستگاههای تحقیقاتی پسته در مناطق مختلف دنیا نسبت 1:9 درختان نر به ماده در باغ توصیه می شود که در هنگام پیوند درختان و یا احداث باغ باید مورد توجه قرار گیرد.معمولا به منظور اطمینان از وجود گرده کافی در زمان گلدهی،در جهت عمود بر باد غالب منطقه یک ردیف از مجموعه ای از ارقام نر زودگل،متوسط گل و دیر گل پیوند می گردد تا بتواند حداکثر همپوشانی را با ارقام ماده موجود ایجاد نماید.
عملیات بعد از پیوند:
پس از پیوند آبیاری باید منظم و به فواصل 14 روز یکبار انجام شود.جوانه ها و پاجوشهایی که از زیر محل پیوندک و بر روی پایه ایجاد می شوند،قطع گردد.
هرس فرم درختان پسته:
هدف از انجام هرس فرم،ایجاد اسکلت قوی و محکم،شکل مناسب و مورد نظر،تحریک رشد شاخه های مناسب برای ایجاد تاج متراکم و متوازن و افزایش میزان رشد شاخه های نگهداری شده می باشد.هرس فرم جامی و شلجمی جهت ایجاد شکل مناسب درختان پسته توصیه می شود و مراحل اجرای آن به شرح زیر است:
در سال اول پس از کاشت نهال در محل باغ عملیات پیوند بر روی نهالهای کاشته شده انجام می گیرد.در اولین فصل خواب عملیات سربرداری شاخه های پیوندی از ارتفاع 90-100 سانتیمتری انجام می شود.در دومین فصل رشد ،شاخه های جانبی اولیه ایجاد شده از درختان سربرداری شده بعنوان اسکلت اولیه درخت انتخاب می شوند.در دومین فصل خواب سربرداری شاخه های اولیه از ارتفاع 25-30 سانتیمتری صورت می گیرد.در سومین فصل رشد عملیات حذف پاجوش و جلوگیری از رشد بیش از حد شاخه های جانبی انجام می شود.در فصل خواب سال سوم سربرداری شاخه های ثانویه همانند سال دوم خواهد بود.در چهارمین فصل رشد،شاخه های مورد نظر و پاجوشهای اضافی حذف می شوند.در فصل خواب سال چهارم فقط شاخه های باریک ،بلند و آنهایی که دارای رشد عمودی و باعث رقابت هستند،حذف می شوند.در فصل خواب پنجم شکل و اسکلت مورد نظر بایستی تکمیل شده باشد.اگر هرس برخی از شاخه ها،اثر مثبتی روی تکمیل شکل دارد،باید سریعا انجام شود.متاسفانه در بیش از 90 درصد باغات پسته،هرس فرم انجام نشده و درختان موجود به شیوه سنتی(درختچه ای) پرورش یافته اند.
برچسب:
نویسنده: سارا صادقی